Энг узун тоғ тизмаси қайси?

Шимолий Американинг ғарбий соҳиллари бўйлаб чўзилиб кетган Қояли тоғлар энг узун тоғ тизмаси ҳисобланади. Унинг Жанубий Америкадаги давоми Анд деб аталади. Анд тоғлари Жанубий Американинг ғарбий ёнбағирлари бўйлаб 7 000 км.га, яъни қитъанинг бошидан охиригача чўзилиб кетган. Испанлар унинг шимолий давоми…

Дунёдаги энг баланд тоғлар қайси?

Аввало, тоғларнинг ўзи нима? Тоғлар — қуруқликнинг текисликлар устидан баланд кўтарилган қисмидир. Тоғларнинг ўлчами ҳам, юзаси ҳам ўзаро фарқ қилади. Айрим улкан тоғларнинг баландлиги бир неча километрга етади. Бошқалари эса паст ва текисдир. Уларнинг баландлиги ўзини қуршаб турган текисликлардан ҳисоблаганда, давоми…

Тоғлар қандай пайдо бўлган?

Тоғларнинг улкан салобатига боқиб, улар абадий турса керак, деб ўйлаб қоласан, киши. Аммо уларни тадқиқ қиладиган олимлар, геологлар, тоғлар ҳам ўзгариб туришини, абадий эмаслигини исбот қилиб бериши мумкин. Ер юзасида рўй берган маълум бир ўзгаришлар нураб, эврилиб борувчи тоғларни яратди. давоми…

Тупроқ қандай пайдо бўлган?

Агар Ер юзаси тупроқ билан қопланмаганида, инсон унда яшай олмас эди. Тупроқ бўлмаганида, ўсимликлар ҳам бўлмас, инсон ва жониворлар эса ўзига овқат топа олмаган бўлар эди. Тупроқ ўсимликлар ўсадиган кукунсимон қопламдир. Унинг таркибига майда тошлар, ўсимликлар ва жониворлар организмларининг қолдиқлари давоми…

Қитъалар бир замонлар яхлит ҳолда мавжуд бўлганми?

Ер юзида нечта қитъа борлигини ота-онангиздан сўраб кўринг. Улар сизга, бешта қитъа бор, деб жавоб бериши ҳам ажаб эмас. Чунки уларни мактабда шундай деб ўқитишган. Аммо олимлар, бугун еттита қитъа бор, деб ҳисоблашади. Нега бундай бўлди? Панама канали қазилгач, Америка давоми…

Сувнинг тиниқлиги қандай ўлчанади?

Одамлар сувнинг тиниқлигини ўлчаш учун юз йиллардан бери Секки гардишидан фойдаланади. У диаметри 30 сантиметр бўлган металл гардишдир. Кема ўлчаш нуқтасига чиққач, унинг бортидан гардиш сувга туширилади. У ёнлама (горизонтал) ҳолатда бўлиши керак. Гардиш кўзга кўринадиган энг сўнгги чуқурлик билан давоми…

Бофорт шкаласи нима?

Ўз умри давомида кўплаб кемалар ҳалокатининг шоҳиди бўлган инглиз адмирали Френсис Бофорт 1806 йили шамол кучининг қуруқлик объектлари ва денгиз тўлғонишига таъсирини баҳолайдиган шкала ўйлаб топди. 12-балли Бофорт шкаласи ўта долзарб ихтиро эди. Чунки денгизчилар денгизга чиқишдан олдин қайси шамолни давоми…

Океанлар қандай ўрганилади?

Бошқа фанларда бўлгани сингари океаншуносликда ҳам назарий ва тажриба тадқиқотлари ўтказилади. Улар ўзаро чамбарчас боғланган. Тажриба йўли билан олинадиган кузатишларга оид маълумотлар сизни қизиқтираётган объект — океан тузилиши тўғрисида яхлит тасаввур ҳосил қилиш учун назарий тафаккурни тақозо этади. Ўз навбатида давоми…

Океан сувлари кўтарилишидан фойдаланиш мумкинми?

Агар сиз денгиз соҳилига борган бўлсангиз, сувнинг кўтарилиши ва пасайиши ўртасидаги фарқни кўргансиз, албатта. Дунёнинг айрим жойларида бу фарқ 12 метрни ташкил қилади. Инсон узоқ вақт сувнинг бундай вақти-вақти билан ҳаракатланиб туриши муҳим энергия манбаи бўлиши мумкинлигига эътибор бермай келди. давоми…

Нега сув ҳамма жойда бир хил кўтарилмайди?

Сиз бирор марта сув кўтарилган пайтда қўзғалган тўлқин бўйлаб денгиз ичкариси томон тиззангиз сувга ботгунча узоқ юрганмисиз? Айрим жойларда сувнинг баланд ва паст кўтарилишини бир-биридан ажратиш анча қийин бўлади. Бунинг Ой таъсирига ҳеч қандай алоқаси йўқ. Сув гравитация таъсирида кўтарилади. давоми…


Мақолалар мундарижаси