It bir paytlar o‘zi qo‘riqlagan hovlining yonida to‘xtadi. Umrining eng shirin damlari o‘tgan bu makon endi uning uchun dunyodgi eng olis, yetib bo‘lmas bir maskanga aylangandi. Uch kundirki, och edi. Qaysi uyga oyoq bossa, uni quvib chiqarishardi. O‘ziga biror boshpana davomi…

Surnay sadosi xuddi sirli bir tilsim kabi odamlarni to‘yxonaga chorlardi. Sona kampir chodir tutilgan to‘yxonaning bir kunjida qo‘llarini qo‘yniga solgancha o‘yga cho‘mgan. To‘y ohanglari uning ham ichida bir po‘rtana uyg‘otdi. Biroz avval ham u ham o‘z yotog‘idan turib, odamlarga qo‘shilib davomi…

Issiq sahro shamoli esdi. Qum dengizi dolg‘alandi. Telba quyun tangadek qizargan qum zarralarini havoga sovurdi. Ilon to‘ztadi. Shamol ustiga to‘kkan ichchiq qum ostidan sirg‘alib chiqdi. Quyunning tinishini kutdi. Shamol nihoyat tindi. Sahro shamol ko‘targan qum tumanidan tozalandi. Quyosh o‘t purkardi. davomi…

Biz turadigan qizlar yotoqxonasiga yigit zotini yaqin yo‘latishmaydi. Mabodo, biror qizni chaqirish kerak bo‘lsa, shu yerda turadiganlardan biriga xona raqami va chaqiriluvchining ismi aytilsa bas. Yuqoriga ko‘tarilgan talaba chaqiruvchining eshigini qoqib o‘tirmaydi, dahlizdan chaqirib qo‘ya qoladi. Har qalay bizning yotoqxonada davomi…

Nima bilandir mashg‘uldek ko‘ringan, uvadaga burkangan odamlar qovrilib kultepaga aylangan Yer bag‘rida timirskilanishardi. Xuddi kiyim-kechaklari singari aft-angorlari ham kulrang edi. Ular har-har zamonda boshlarini ko‘tarib befarq nigohlari bilan atrofni kuzatishar, keyin yana kultepaga qo‘shilib ketishardi. Uzoqlarda, ufq etagida saf tortgan davomi…

Ilonning vishillagan tovushidan cho‘chib uyg‘ondi. O‘zi sezmagan holda ko‘zi ilinganini payqadi. O‘zining qayerda ekanini eslashga urinib ko‘rdi, ammo eslolmadi. Faqat yana qulog‘iga ilon tovushi eshitilishi bilan hushyor tortdi uyqusi ham birdan o‘qib ketdi. Daf’atan bolasi esiga tushdi, darrov chodirning tepa davomi…

Onaning kenjatoyi qish chillasida tug‘ildi. Tashqarida qor gupillab yog‘ardi. Izg‘irin shamol hovlini bosgan qor uyumini xirmondek sovurib, muz bog‘lagan deraza oynalariga purkaydi. Go‘dak chinqirig‘i hammani sergak torttirdi. Xonadagi zulmat ichida ko‘z-ko‘zni ko‘rmasdi. Ota timirskilangancha, gugurt qidiradi, aksiga olib, bu zim-ziyo davomi…

Xotinining o‘limi uning tinch hayotini ostin-ustun qilib yubordi. Bugungacha hayot, taqdir, dunyoning boshiyu oxiri haqida o‘ylab ham ko‘rmagandi. Faqat bu o‘lim zulmatni tilib o‘tgan chaqmoq singari uni sergak torttirdi. Endi onasiz qolgan o‘g‘li nima qiladi? Yaxshiyam hali yosh go‘dak, ko‘p davomi…

Er xuddi dunyoda yaralganidan beri yomg‘ir ko‘rmaganga o‘xshar, issiqdan qaddi bukilgan daraxtlar yerga nochor termilib turishar, taqir biyobonda ungan giyohlar allaqachon qovjirab ketgan, suvsizllikdan yer tars-tars yorilib yotardi. U bularning hech birini ko‘rmasdi. Uning fikri xayolini olisdan kelayotgan antiqa bir davomi…