“O‘zbekiston Milliy Entsiklopediyasi”da keltirilishicha, arabcha “qutilish, xalos bo‘lish” degan ma’noni bildirgan taxalluslar, odatda, ijodkorlar tomonidan o‘z ijodini ta’kidlab ko‘rsatish, ism-familiyasidan qoniqmaslik yoki biror xavf-xatardan, tahlikadan qochish maqsadida qo‘llanadi. Taxallusni muallifning o‘zi tanlaydi. Abdulla Qodiriy ham ellikdan ortiq taxallusda ijod qilgan. davomi…
Maqsud Shayxzodaning adabiy merosida o‘zbek mumtoz va zamonaviy adabiyoti masalalari va namoyandalariga bag‘ishlangan maqolalar qanchalik ko‘p bo‘lmasin, ularda Abdulla Qodiriy ijodiga bag‘ishlangan birorta maqolani yoki “O‘tgan kunlar” romani va uning muallifi to‘g‘risida aytilgan ikki og‘iz so‘zni topa olmaysiz. Hatto Abdulla davomi…
Adabiyot tarixidan ma’lumki, Abdulla Qodiriy “Mehrobdan chayon”ni tamomlagach, “Amir Umarxonning kanizi” nomli tarixiy roman yozmoqchi bo‘lgan. Ammo 1932 yili 23 aprelda VKP (b) Markaziy Qo‘mitasi “Adabiy-badiiy tashkilotlarni qayta tuzish haqida” qaror qabul qiladi. Shu munosabat bilan O‘zbekiston Xalq Komissarlari Soveti davomi…
Abdulla Qodiriyning «O‘tgan kunlar»ida qalamga olingan davrni «tariximizning eng qora, kirlik kunlari» deya ta’riflagani ma’lumu mashhur. Hukmga shoshgan odam romanda tasvirlangan «keyingi xon zamonlari»ning bunday ta’riflanishida adibning «zamonasozlik» qilgani yoxud «sho‘ro mafkurasi ta’sirini» ko‘rsa, ehtimol. Holbuki, bunda na zamonasozlik, na sho‘ro mafkurasi ta’siri davomi…
Ijod insonning tiriklik mazmun-mohiyatini anglash yo‘lidagi urinishlari hosilasidir. Insonning hayotdagi o‘rni, maqomi, maqsadi, munosabati kabi masalalar qadimdan dunyo ziyolilarini qiziqtirib kelgan. Ijod insonning o‘z «men»ini ifoda qilish yo‘lida olib borgan aqliy faoliyat turidir. Ijod nafs bilan bog‘liq falsafiy-estetik kategoriya sanalib, davomi…
romanning ijodiy tarixi, ijtimoiy pafosiga oid mulohazalar Jahon adabiyotidagi shoh asarlarning dunyoga kelish tarixi shundan dalolat beradiki, ularning har biri, avvalo, davr, ijtimoiy vaziyat taqozosi, qolaversa, mualliflar tarjimai holi, oilaviy va ijodiy muhiti, hayotiy tajribalari, bilim darajasi, tafakkur tarzi, miqyosi, ma’naviy davomi…
O‘quvchilik yillarimiz qishloq oqsoqoli Abdullajon buva mahalla yoshlariga Abdulla Qodiriyning “O‘tkan kunlar” romanidan parchalar o‘qib berardi. Buning evaziga biz u kishining ekin-tikinlariga qarashib turardik. O‘shanda bizni ikki kundosh o‘rtasidagi janjal emas, Homid boshliq jinoyatchilarning qilmishi, Otabekning bir o‘zi uch kishini davomi…
Ulug‘ adib Abdulla Qodiriy millatning ziyolisi o‘laroq, o‘z davrida ijtimoiy hayotning barcha sohalari rivojida faol ishtirok etgani ma’lum. Yozuvchi ijodiy merosining bir qismini ijtimoiy-siyosiy, madaniy jabhalarga munosabati aks etgan publitsistik asarlari tashkil etadi. Qodiriyning kichik asarlari orasida sanoyi nafisa, xususan, davomi…
1937 yilning 31 dekabri xonadonimizda bir umrlik o‘chmas armon qoldirdi. U kun dadamiz bilan vidolashuv kuni bo‘ladi deb sira o‘ylamagan edim. Dadamning biz bilan xayrlashayotib: «Menda hech bir ayb yo‘q. Xudo xohlasa, tez kunda diydor ko‘rishamiz», deganlari hali-hanuz qulog‘im tagidan davomi…
Abdulla Qodiriy romanlarining betakror jozibasi, tilidagi go‘zallik, obrazlilik, aniqlik, tasviriylik kabi fazilatlar hozirgacha hammani hayratga solib keladi. Adibning badiiy mahoratini, asarlari umrboqiyligini barcha birdek e’tirof etadi. Zero, bunday epik ko‘lamning yuzaga kelish omillari, betakror poetikaning tub ildizi hamda ta’sirlanish asoslarini davomi…