Марказий Осиёда IХ-ХХ аср бошида маданият ривожи тарихидан

1. МАРКАЗИЙ ОСИЁДА IХ-ХII АСРЛАРДА МАДАНИЙ УЙҒОНИШ Марказий Осиё халқлари узоқ тарихга эгадир. Эрамиздан аввалги 1 мингинчи йилларда бу ўлкада, юнон манбаларида кўрсатилишича, скиф (сак)лар деб номланган халқлар истиқомат қилган. Лекин аҳоли ўзи яшаган жойнинг номига қараб турлича аталгани ҳам адабиётларда келтирилади. давоми…

Қалдибек Сейданов. Мухтор Авезов ва Ўрта Осиё адабиёти

Мухтор Умархон ўғли Авезов ХХ аср қозоқ миллий адабиётини жаҳон миқёсига кўтарган катта истеъдод соҳибларидан бири эди. У адабиёт майдонига 1917 йили, йигирма ёшида “Енглик – Кебек” номли драматик асари билан кириб келди. Сўнг наср ва драматургия жанрларида самарали ижод давоми…

Мусо ал-Хоразмий (780-850)

Буюк математик, астроном ва географ Муҳаммад ал-Хоразмий VIII асрнинг охири ва IX асрнинг биринчи ярмида яшаб ижод этди. Бу даврда Марказий Осиё араб халифалиги таркибига кирар эди. Ривожланиб келаётган мавжуд тузум тақозо қилган ижтимоий-иқтисодий талаблар бу даврдаги тараққиёт жараёнининг асосий давоми…

Буробия Ражабова. Темурийлар Ренессанси атамаси ҳақида (“Бобурнома” мисолида)

«Бобурнома»нинг ўзига хос муҳим хусусиятларидан бири шундаки, мемуарда темурийлар Уйғониш даврига хос жиҳатлар бутун борлигича, яъни ҳукмдорлари, йирик мулкдорлари, даҳо сўз санъаткорлари, ориф инсонлари тасвири, маълумотлари, ғоя ҳамда асослари, мураббий ва муқаввийлик масалалари, шаҳарсозлик маданиятининг ростлик билан ёритилишидир. Шуни алоҳида давоми…

Абдулла Олим. Амир Темурнинг сирли узуги

Амир Темур ҳазратларининг ҳайратомуз сирли узуклари ҳақида бу кунга келиб янги маълумотлар аён бўлди. Чунки бу қимматбаҳо дурдона Ўзбекистоннинг тарихий ёдгорлик­ларидан бири бўлиб, тарих зарварақ­ларида тенгсиз, мисли кўрилмаган топилмадир. Шу боис, ушбу мақолада ана шу машҳур узук ҳақида фикр юритамиз. давоми…

Аҳмад ал-Фарғоний (797-865)

Ўрта асрларда яшаган Марказий осиёлик олимлар орасида буюк астроном, математик ва географ ал-Фарғоний салмокди ўрин эгаллайди. Олимнинг тўлиқ исми Абул Аббос Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Касир ал-Фарғонийдир. Манбаларда унинг фарғоналик эканлигидан ташқари деярли бошқа маълумотлар сақланмаган. Лекин шуни ҳам эътиборга давоми…

Абдуғафур Расулов. Абдулла Қаҳҳор ва ёшлар

Абдулла Қаҳҳорнинг истараси иссиқ эди: унинг сийрак, майин, оппоқ сочлари, қош-кўзи, серсоқол мардона юзи ўзига ниҳоятда ярашарди. Ёзувчининг кўзлари «гапирарди», юпқа лабларига зумда қўниб, учиб турадиган кулгу, табассум, жилмайиш, истеҳзо, мисоли, қат-қат маъноли матн эди. Қачон, қаерда Абдулла Қаҳҳорга сўз давоми…

Нурбой Абдулҳаким. Ҳижрон сели узра солинган кўприк

Фурқат Ёркент (ҳозирги Хитой Халқ Республикаси Шинжонг вилояти)га 1893 йил сентябри (ҳижрий 1311 йилнинг рабиъ ул-аввали)да келган. Бу ҳақда унинг ўзи “…рабиъ ул-аввал ойининг аввалида Ёркент вилоятиға келдим”[1] деб ёзади. Шоир ҳаёти ва ижодининг Ёркент даврига оид мавжуд тадқиқотларнинг фурқатшунослик давоми…

Баҳодир Карим. Иқболи кулган кўнгил шоири

У талабалик йилларидаёқ шоир бўлиб танилди. Номининг матбуотда илк бор пайдо бўлганига ўттиз йилдан ошди. Мен уни сал кам ўттиз йилдан бери биламан. Биринчи мулоқот, биринчи таассурот ва танишув хотира деворига бир умрга муҳрланган эди. ХХ асрнинг 90-йиллари талабалари ҳаётининг давоми…

Аҳмад ал-Марвазий (770-870)

Маълумки, Ўрта асрда Бағдодда вужудга келган илмий мактаб — «Ҳикматлар уйи» («Байт ул-ҳикма») Шарқ халқлари фани тарихида алоҳида аҳамият касб этди. Бу марказда фаолият кўрсатган алломалар ўша давр илмлари, хусусан, аниқ фанларнинг ривожига салмоқли ҳисса қўшиб, қадимги юнон, ҳинд ва давоми…