Ролан Барт. Структурализм фаолият сифатида
Структурализм нима? Бу мактаб ҳам эмас, ҳатто оқим (ҳар ҳолда ҳозирча) ҳам эмас[1]дирки, бу истилоҳ остида бирлашаётган муаллифлар ўзларининг бир умумий ғоя ёки умумий кураш йўли ўзаро боғланаётганликларини мутлақо ҳис қилмайдилар. Ҳар ҳолда бу ерда сўз қўллаш амалиёти ҳақида фикр давоми…


Француз адабиётшуноси, тилшунос ва семиолог Ролан Барт (Roland Barthes) 1915 йилнинг 12 ноябрида Шербур шаҳрида (Франция) туғилган, отасининг вафотидан кейин Парижга кўчиб ўтиб, Монтен ва Буюк Людовик лицейларида, сўнгра Сарбоннада таҳсил олган. Бир неча йиллик ўқитувчилик фаолиятидан сўнг сил касали билан оғриб, олти йилдан ортиқ умрини турли касалхона ва сиҳатгоҳларда ўтказган. 1948-50 йиллари Бухарест ва Александрияда муаллимлик қилган. Машҳур тилшунос А.Ж.Греймас таъсирида тил илмига берилган ва 1947 йилдан бошлаб француз матбуотида унинг тилшуносликка доир мақолалари чоп этила бошлади. 50-йилларда социал лексикология бўйича диссертация тайёрлади, олимнинг тил билимига оид мақола ва эсселар тўплами “Ёзувнинг бошланғич даражаси” 1953 йилда эълон қилинди. Шу даврнинг ўзида адабиётшунослик бўйича “янги роман”, “абсурд театри”га оид мақолалари чоп қилинди. 1955 йилдан Фердинанд де Соссюрнинг “Умумий тилшунослик курси” билан танишиш баробарида семиология (умумий белгилар назарияси, семиотика эса, унинг хусусий қисми) билан шуғулланди. Бу даврда социосемиотика билан машғул олимлар Р.Якобсон, Э.Бенвенист, А.Мартине, К.Леви-Строснинг ишлари урф бўлган эди. Р.Барт уларга муносабатини ўзининг 1967 йилги “Модалар тизими” номли китобида ифодалади.