Varlam Shalamov (1907–1982) murakkab hayot yo‘lini bosib o‘tgan rus yozuvchilaridan biri. U yoshligidan adabiyotga mehr qo‘yadi, ham she’r, ham nasrda qobiliyatini sinab ko‘ra boshlaydi. Moskva Davlat universiteti talabaligi chog‘ida Leninning siyosiy vasiyati – partiyaning X11 s’ezdiga yozgan xatini tarqatishda ayblanib, uch yil lagerda o‘tiradi. 1937 yili yana qamaladi va Kolimaga jo‘natiladi. KPSS XX s’ezdidan keyin to‘la oqlanadi.
Kolima hikoyalarini elliginchi yillar boshlarida, surgundaligida yoza boshlagan. Hikoyalari, vatanida e’lon qilish imkoni bo‘lmagani bois, xorijda bosilgan. She’rlari esa sovet jurnallarida chiqib turgan, beshta to‘plami chop etilgan. She’rlarini Boris Posternak yuqori baholagan, surgunga xatlar yo‘llab, dalda berib turgan, keyin ular uchrashib, do‘stlashib ketishgan.
Varlam Shalamov hikoyalari kishini larzaga soladi. Yigirma yil umrini turma, lager, surgunlarda o‘tkazgan yozuvchi bu joylardagi chidab bo‘lmas darajadagi og‘ir sharoit, tinkani qurituvchi mehnat, ochlik, tashnalik, xo‘rlanish, tahqirlanish, zulm, adovat, sotqinlik, o‘g‘rilik, urush-janjallar, qotillik va boshqa turfa azob-uqubatlarni shafqatsiz haqiqat bilan tasvirlaydi. Irodasi mustahkam Verlam Shalamovga ham oqlanish, ham qaytib kelish nasib etdi. Lekin yillar davomida totilgan azob-uqubatlar beiz ketmaydi, adib umrining so‘nggi yillarida kar va ko‘r bo‘lib qoladi, qariyalar uyida yashab, yolg‘izlikda, xor-zorlikda o‘lib ketadi.
1964 yilda A.I.Soljenitsin V.T.Shalamovga yo‘llagan maktubida uning “Kolima daftari”, “Kolima hikoyalari” bosilishiga ishonishini yozgan edi. “Kolima hikoyalari” nashr etiladi, lekin muallifga ularni ko‘rish nasib etmadi.
Shalamov o‘z asarlarida SSSR deb atalmish, jahonda eng adolatli tuzum deya betinim maqtalgan, sirti yaltiroq imperiyaning niqobini sidirib, avra-astarini ochib tashlaydi. O‘quvchi hukmiga havola etilgan hikoyalar ham bu fikrni tasdiqlaydi.