Светлана Алексиевич 1948 йил 31 майда Украинанинг ғарбидаги Станислав, ҳозирги Ивано-Франковск шаҳрида туғилган. Онаси – украин, отаси – белорус. Уларнинг оиласи кейинчалик Белоруссияга кўчиб ўтади. Ўрта мактабни тугатгандан кейин мактабда тарбия­чи, тарих ва немис тили ўқитувчиси бўлиб ишлаган, шунингдек, туман газетасида мухбир бўлиб хизмат қилган. 1972 йили Белоруссия давлат университетининг журналистика факультетини тугатган. Шундан кейин қатор газета ва журналларда турли лавозимларда ишлаган. 2000 йилдан Италия, Франция, Германияда яшаган. 2013 йилдан буён яна Белоруссияда истиқомат қилмоқда.
Светлана Алексиевич бадиий-ҳужжатли асарлар яратади. Алес Адамович ва Василь Биковни ўзининг устозлари деб ҳисоблайди.
Дастлабки “Уруш аёллар иши эмас” асарини у 1983 йилда ёзиб тугатган. Бу Иккинчи жаҳон урушида қатнашган аёллар хотираси асосида ёзилган ҳужжатли қисса бўлиб, бир қисми 1984 йилнинг бошларида “Октябрь” журналида эълон қилинган, яна бир неча боблари ўша йили “Нёман” журналида чоп этилган. Қиссадаги бир неча эсдаликлар цензорлар (пацифизм, натурализм ва совет аёлларининг қаҳрамонона тимсолига доғ тушириш айбловлари билан) ёки муаллиф томонидан олиб ташланган; лекин қатор боблар кейинги нашрларда тўлдирилган. Бу асар 1985 йили бир йўла бир неча нашриётларда алоҳида китоб тарзида нашр қилинган, 1980 йилларнинг охирларига келиб унинг умумий адади 2 миллиондан ошган. Дастлабки асари билан тилга тушган адиба 80-йилларнинг ўзидаёқ ўнга яқин мукофотлар, жумладан, собиқ иттифоқ Ёзувчилар уюшмасининг Николай Островский номидаги мукофотига сазовор бўлган.
Ёзувчининг иккинчи “Сўнгги шоҳидлар: болаларга хос бўлмаган ҳикоялар” асари 1985 йилда чоп этилган, у асосан Иккинчи жаҳон уруши даҳшатларини болалигида бошдан кечирган одамларнинг хотираларидан ташкил топган. “Темир тобутдаги йигитчалар” (русча номи – “Цинковые мальчики”) 1989 йилда нашр қилинган бўлиб, Афғонистондаги урушда ўз фарзандларидан жудо бўлган оналарнинг изтиробларини акс эттиради. С.Алексиевичнинг навбатдаги асари 1993 йилда дунё юзини кўрди. “Ажал йўлдан оздирганлар” ҳужжатли қиссаси собиқ Иттифоқда рўй берган кескин ижтимоий ўзгаришлар оқибатида келиб чиққан кенг кўламдаги худкушлик, яъни одамларнинг ўз жонига қасд қилиши муаммосига бағишланган.
Инсоният бошдан кечираётган изтиробларни юрагига яқин оладиган С.Алексиевич 1986 йилда рўй берган Чернобиль ҳалокати оқибатлари билан ҳам жиддий шуғулланади ва бу ҳалокат гувоҳлари билан бўлган қатор суҳбатларни тўплаб, “Чернобиль таваллоси” қиссасини эълон қилади.
Ёзувчининг “Секонд ҳэнд вақти” (“Время секонд хэнд”) деб номланган навбатдаги китоби 2013 йилда нашр қилинди. Унда мамлакат тарихининг фуқаролар онгига таъсири, хусусан “совет кишиси” феномени шаклланиши муаммолари таҳлил қилинади.
С.Алексиевич асарлари инглиз, француз, немис, швед, поляк, хитой, норвег ва бошқа тилларга таржима қилинган. Фақат “Чернобиль таваллоси” асарининг ўзи жами 4 миллиондан ортиқ нусхада чоп этилган.
Адибанинг ижоди йигирмадан ортиқ турли нуфузли халқаро мукофотлар билан тақдирланган. У 2013 йили адабиёт бўйича Нобель мукофоти олишга асосий даъвогарлардан бири эди. Бироқ мукофот канадалик ёзувчи Элис Манрога насиб этди. Ниҳоят 2015 йилда “турфа ранг ижоди – давримизда инсоният азоб-уқубатлари ва матонатига қўйилган ҳайкал”, деган таъриф билан адабиёт бўйича Нобель мукофоти С. Алексиевичга берилди. С.Алексиевич мустақил Белоруссия тарихида Нобель мукофотини қўлга киритган дастлабки ёзувчи бўлди.
Ёзувчининг ижодига танқидчилар турлича баҳо берадилар. Кўпчилик уни “бадиий-ҳужжатли насрнинг тенгсиз устаси”, деб таърифлайди, аммо Алексиевич асарларига “бозорбоп, юзаки журналистик тадқиқотлар”, деб баҳо берувчилар ҳам йўқ эмас. Таниқли француз олими Жан Россио 2000 йилда ёзган тақризида “Чернобиль таваллоси” асари ҳақида шундай деган: “Муаллиф воқеаларга баҳо бермайди ва ҳеч кимни айбламайди, бироқ Чернобиль ҳалокатининг ижтимоий оқибатлари ҳақида барчани бир тану бир жон бўлиб мулоҳаза юритишга ундайди. Айни шу боис Алексиевичнинг асарларини турли тилларга таржима қилиш мақсадга мувофиқ”.
“Уруш аёллар иши эмас” асари С.Алексиевич ижодида алоҳида ўрин тутади. Бу ҳужжатли қисса асосида қатор кинофильмлар суратга олинган, саҳна асарлари қўйилган. Китоб ўзига хос услубда ёзилган бўлиб, Иккинчи жаҳон уруши воқеалари бевосита уруш иштирокчилари тилидан баён қилинади. Муаллиф асарда инсон матонатини, қаҳрамонлигини тараннум этади.
Бугунги кунда жаҳоннинг забардаст ёзувчилари орасида ўз ўрнига эга С.Алексиевич барча асарларига “Орзулар нидоси” деган умумий ном берган бўлиб, айни йўналишдаги ижодини давом эттирмоқда.