ХХ аср жаҳон ҳикоячилигининг бетакрор намояндаларидан бири италян адиби Дино Буццатидир (Dino Buzzati). У 1906 йилда Италиянинг Беллуно вилоятида туғилиб, 1972 йилда Миланда вафот этган.Кўп йиллар Миландаги “Коррера делла Сера” газетасида ишлаган.
Ёзувчининг “Тоғли Барнаббо” (1933), “Эски ўрмон сири” (1935), “Татар чўли” (1940), “Муҳаббат” (1963) романлари, “Йириклаштирилган қиёфа” (1960), “Айиқларнинг Ситсилияга ғаройиб босқини” (1945) ва бошқа қиссалари, кўпгина ҳикоя ва драмалари машҳур. Чунончи, “Татар чўли” романи билан “Қизиқ воқеа” драмасини француз тилига Албер Камю таржима қилган.
“Татар чўли” романи Борхеснинг шахсий кутубхонасидаги энг ардоқли асарлардан бири ҳисобланган. Ёзувчининг 1958 йилда чоп этилган “Олтмиш ҳикоя” тўплами Италиянинг энг обрўли “Стрега” адабий мукофоти билан тақдирланган.“Ла Скала”даги шов-шув” ҳикоясини эса, Андре Моруа иккинчи жаҳон урушидан кейинги бутун Европа адабиётида дунёга келган энг ҳаққоний асар сифатида баҳолаган.
Жованни телефон қўнғироғи товушидан уйғониб кетди. Гўшакни кўтарса, бош муҳаррир экан. – Дарҳол Ортика водийсига жўна! У ерда кўчки рўй берган. Горо ҳудуди яқинида. Бутун бир қишлоқ кўчки тагида қолган эмиш, қурбонлар бўлиши ҳам мумкин. Қолганини борганда билиб оласан. Вақтни давоми…
– Бу сен кетадиган поездми?– Ҳа, мен кетадиган поезд.Перроннинг чирк босиб кетган бостирмаси остида қўзғалишини кутиб турган паровоз гўё қутурган буқадек кишини ваҳимага соларди.– Сен шу поездда кетасанми? – деб сўрашди мендан.Паровоздан шовқин билан чиқаётган буғ одамни даҳшатга соларди.– Ҳа, давоми…
Орадан кўп йиллар ўтди. Мен ҳамон онамнинг жасадини узоқдаги қабристонга олиб кетаётган қора фургоннинг икки ҳайдовчиси нима ҳақда гаплашиб кетганларини ҳамон ўз-ўзимдан сўрайман.Йўл узоқ бўлиб, уч юз километрдан ортиқ масофани ташкил қиларди. Гарчи автомашиналар қатнайдиган йўл унча тирбанд бўлмаса-да, фургон давоми…
Мен кўрикдан ўтиш мақсадида шифокор ҳузурига бордим: ёшим қирққа киргандан буён мен буни мунтазам равишда ҳар ярим йилда амалга оширадиган бўлдим.Карло Тратторе – менинг шифокорим ва эски дўстим. У мени беш қўлдек билади. Куз кунларидан бири. Ҳаво булут. Юракни сиқадиган давоми…
Фирма хўжайини бўлмиш Энрико Рокко хизмат хонасига биқиниб ўтирарди. У севиб қолган эди. Изтироблардан қутулиш мақсадида у кўнглини очиб, муҳаббатини изҳор этмоқчи бўлди. Йўқ, у ўз ғурури ва уятчанлигини бир ёққа суриб, муҳаббатини қизга мактуб ор-қали йўллайди.“Ҳурматли севгилим, – деб давоми…
Авлиё Онего билан авлиё Секретарь тонгги ибодатни ўқиб бўлишгач, “Миллер” фирмасининг қора чарм қопланган оромкурсиларига ястаниб олишди. Улар Заминга кўз тикканча, дунёнинг ишига шўнғиб кетишган ғофил бандаларни кузатишни азм қилдилар.– Менга айтсинлар-чи, – сўради авлиё Онего, узоқ жимликдан сўнг, – давоми…
Мен кўзга кўринган, ёши қирқлар атрофидаги бир асаб касалликлари шифокори билан танишман. У анчадан буён ўз касбига хос турли касалликдаги ҳолатларни синчковлик билан ўрганиб келмоқда. Ҳозир шу мавзуда талайгина аниқ маълумотларни йиғиб ҳам қўйган. Мен у билан бир танишимнинг уйида давоми…
Бугун “Ложувард уй” касалхонасига операция учун ётдим. Шундай вазиятларга хос ёлғон таскинлардан қатъи назар, аниқ биламанки, операция ўта оғир бўлади ва ундан бирор наф олиш-олмаслигим ҳам гумон. Бадбин ўйларим ҳақида бировга чурқ этмаган бўлсам-да, врачлар, болаларим, айниқса, хотиним кўнглимдан нима давоми…
Нимасини айтасиз, бизда шеърият тақиқланганидан буён ҳаёт бошқача бўлиб қолди. Энди на аввалги кўнгил озишлар, на юрак ўйнатувчи илҳомланишлар, на беҳуда хаёлпарастликлар бор. Иш — ёлғиз ана шу нарса ҳақиқий қадриятга айланди; одамзод минг йиллардан буён нечук бу ҳақиқатни англаб давоми…
Кунлардан бир куни кечқурун чарчаб-ҳориб, руҳим чўкиб уйга қайтаётган эдим, профессор (шундай дейишади, бироқ қандай профессорлиги номаълум) Скясси олдимдан чиқиб қолди. Бу одамни мен кўпдан буён биламан. Турли жойларда тез-тез ва кутилмаганда кўриниш бериб қолади. Ўзи уқтиришича, биз гимназияда бирга давоми…