– Жонга тегдинг сен бола, ҳозир бир нима қилиб қўяман. Йўқол кўзимдан, қаро ернинг тагига кириб кет!
Комилжон ота бош чайқди.
– Шу хотинга эс кирмади, кирмади-я!
Ерсупа устида мош тозалаб ўтирган кампири пинак бузмай, қўл силтаб қўйди.
– Ота йўқ, Россияда.
– Ҳамма ҳам шу, аммо ҳеч кимнинг овози буникидек чиқмайди.
– Аввал ойда-йилда жўнатиб турган пулиниям жўнатмай қўйибди, рўзғор ғор – аламини кимга сочсин?
– Эри нимага дом-дараксиз кетганини билсин эди.
– Буни биламан дейдиган ҳали дунёга келмаган.
Комилжон ота ўрнидан қўзғалди.
– Сизнинг нима ишингиз бор?
Комилжон ота кампирининг гапига эътибор бермай, чиқиб кетди.
Қўшни дарвоза олдига борди. Бировнинг эшигини дабдурустдан очиб кириш ноқулай-да. Бўлмаса, мана шу қўшнисининг катталарини ҳам билади, танийди, бу учинчи авлод бўлса кераг-ов шу ҳовлида яшаётган. Яхши-ёмон кунларда кирди-чиқди қилишади, ўртада бегоналиги йўқ. Энди эса…
Шу чоқ дарвоза даранглаб очилиб, аввал ўн икки ёшлар чамаси бола отилиб чиқди, ортидан қўлида кетмон сопи билан сочлари тўзғиган аёл.
– Ҳай, ҳай, қўшни, – Комилжон ота шошиб қолди. – Кап-катта йигитни қувлаб юрганингизни қаранг-а!
– Жонимдан тўйдирди, сўлақмондай бўлиб бир ишнинг бошини тутмай жонимни эговлагандан кейин, урмай нима қилай?!
Бола қочиб кетди.
– Нариги маҳалладаги Мамаш бангини танийсизми? – деди Комилжон ота.
– Йўқ.
– Қурама кампир дегани бўларди, нуқул устига қуроқдан тикилган кўйлак киярди, кўрганмисиз?
– Ҳа…
– Шунинг боласи-да, Мамаш банги!
Кароматхон унинг менга нима алоқаси бор, дегандек тумшайиб ер остидан қаради.
– Шу бола нега банги бўлиб, ҳамма ёғини сотиб, онасини ажалидан беш кун бурун ўлдирганининг сабабини биласизми?
– Йўқ.
– Туғилганидан то катта бўлгунча нуқул қарғиш эшитгани учун!
Кароматхон “ялт” этиб отага қаради.
– Бунинг менга нима дахли бор?
Унинг шартакилигидан отанинг жаҳли чиқди. Аммо ўзини босди.
– Уч болангиз бор, шунча меҳнатингиз бир кун тескари кетмасин десангиз…
– Худойимнинг айтгани бўлади, – тўнғиллади қўшни аёл.
– Апатига шапати, – Комилжон отанинг жаҳли чиқди. – Бугун сиз қарғаяпсиз, эртага улар қарғаганда ўзингизни ўзингиз юласиз, аммо фойдаси бўлмайди. Феълингизни ҳозирдан ўзгартиринг…
– Сизларга насиҳат қилиш жа осон-да, – аёл баланд келди. – Ўзи ўлар бўлсам ўлиб бўлдим, бу ҳаётдан.
Қўшни аёл уйга кириб кетди.
Комилжон ота ноқулай аҳволда қолди. Ортга қайта бошлади.
– Одамларга нима экан, менинг оғзимга хўжайинми?
Ичкаридан қулоғига чалинган овоз уни мулзам қилди. “Қуриб кетсин, ростдан ҳам қарғаса, ўзининг боласи, сасиган ўзининг оғзи, нега келдим?”.
У ўз ҳовлисига қайтди.
Мошни тозалаб бўлган кампир энди гуруч тераётган эди.
– Чиқишингиздан киришингиз тез бўлди.
– Ҳа, шунақа, – минғиллади Комилжон ота.
– Сиз эса маҳалладагиларни тарбиялайман, деб катта кетасиз.
– Бўлди қил…
Кампир индамай ўз ишига машғул бўлди.
Шундан сўнг қўшни ҳовлидан қаҳрли қарғишлару болохонадор сўкишлар эшитилмай қолди.
Орадан бир неча кун ўтиб, Комилжон отага кўчада қўшни аёл тўқнаш келди. У дувва қизариб, салом берди. Комилжон ота истар-истамас алик олди.
– Ота, ҳалиги куни ўзимни босолмай қолдим… – чайналди аёл. – Бу рўзғор ўлгур одамни жинни қип ташади.
Унинг кўзидан ёш оқди. Тўлиб-тошиб турган экан.
– Қизим, қайнота-қайнонанг ўтиб кетган бўлса ҳам биздек катталар бор бу маҳаллада, – Комилжон отанинг хаёлидан негадир кампирининг “ўзига эн бўлолмаган, бировга бўй бўлипти”, деган гапи ўтди. – Муаммо бўлса, айтгин.
– Раҳмат, ота, – аёл ёшли кўзларини артди. – Ҳозирги замонда биров билан бировнинг иши йўқ, сал дардингни айтсанг, бирга иккини қўшиб ғийбатингни қилишади. Шунинг учун тил келиб дарди ҳол қилолмайсан киши!
– Билсанг, қизим, авваллари менинг ота-онам, сенинг катта қайнота-қайнонанг, яна ўшанча ота-оналар худди бир туғишгандек бир-бирларининг юмушларига қарашарди, топганини бўлишиб ейишарди, – деди Комилжон ота фойдасиз гапларни гапираётганини сезиб қолиб. – Энди бу рўзғор ғор бўлиб ҳаммани букиб қўйди.
Шу чоқ қўшни аёлнинг қарғиш эшитиб қочиб кетган ўғли кўриниб қолди.
– Қани, полвон, бу ёққа кел, – ота уни чақирди.
Бола дарров югургилаб келди.
–Онангни яхши кўрасанми?
–Ҳа..
–Баракалла. Уйнинг эркаги онасини, опасини, синглисини қўриқлайди. Оғирликларини кўтаради, керак бўлса, уларни ҳимоя қилади.
Боланинг ҳайрон боқиб турган кўзлари чақнаб кетди. Секин онасига қаради. Кароматхон унинг елкасидан тутди.
«Ўзбекистон адабиёти ва санъати» газетаси, 2023 йил 31-сон