Asr siri: Oyning ikkinchi tomoni

Insoniyat tamaddunida fazoni zabt etish tarixi siru sinoatlarga shunchalik to‘laki, haligacha bu bilan bog‘liq ma’lumotlar va hujjatlarning yuqori qismidan «Maxfiy» degan yozuv tushmaydi. Mana, yaqinda o‘tgan asr­ning 50-yillarida orbitaga chiqarilgan itlar u yerda uzoq azobli o‘lim topganligi ma’lum bo‘ldi. O‘tmishning davomi…

Etti osmon tushunchasi

Hammamizga ma’lum, Samolyotmi, dirijabilmi, oddiy varrak yoki qushmi ucha boshlasa, ularni osmonga ko‘tarildi deb aytamiz. Savol tug‘iladi: qaysi osmonga? Birinchi osmonda uchishayotir. Mayli unda yettita sfera — Magnitosfera, Ionosfera, Ekzosfera, Termosfera, Mezosfera,  Stratosfera, Troposferalar bo‘laqolsin. Bu sferalarning hammasi birinchi osmondagi davomi…

Ulug‘bekning astronomiya maktabi

O‘tgan yili Parij shahridagi nufuzli “Armatan” nashriyotida Yevro-Osiyoni o‘rganish jamiyati tashabbusi bilan “Asrlarni yoritgan yulduzlar” nomli kitob chop etildi. Mazkur kitobdan frantsiyalik temurshunos olim, temuriylar davrini o‘rganish Frantsiya uyushmasi raisi, O‘zbekiston Respublikasi «Shuhrat» medali sohibi Lyusen Kerenning «Ulug‘bek va Samarqand davomi…

Zilzilani oldindan xabar berish mumkinmi?

Oxirgi yillar ichida Pokiston, Indoneziya, Turkiya, Peru, Chili va Gaitida sodir bo‘lgan yer qimirlashlari natijasida minglab kishilar hayotdan ko‘z yumdi. Kamida shuncha kishi boshpanasiz qoldi. Geologik nuqtai nazardan notinch Himolay tog‘ tizmasi kelajakda yana ham kuchliroq zilzilalarni keltirib chiqarish ehtimoli davomi…

Kvant mexanikasidan ham ulkan qadam

Insoniyat XX asrga kelib kvant mexanikasi tufayli misli ko‘rilmagan ravnaqlarga erishdi. XXI asr esa ilg‘or davlatlar tomonidan nanotexnologiya uchun milliardlab sarmoyalarni ayamay, shiddat bilan izlanishlar qilish va ulkan yutuqlarni qo‘lga kiritish bilan boshlandi. Ushbu yo‘nalishdagi maqsadlar amalga oshsa, insoniyatning ming davomi…

Xiggs jumbog‘i qachon yechiladi?

Rezerford davridan beri mikroolam fizikasi bir masala ustida bosh qotirib kelmoqda: ikkita zarracha bir-biri bilan to‘qnashtirilsa, natija qanday bo‘ladi? Atom yadrosigacha yetib borish uchun millionlab elektronvolt energiya kerak bo‘lsa, materiyaning kvark strukturasi paydo bo‘lishi uchun gigaelektrovoltlar talab etiladi. To‘qnashtirish uchun davomi…

Belida “belbog‘i” bor sayyora

Ketma-ketlikda hisoblasak, u Quyoshdan olti sayyora narida «suzib yuradi». Kattaligi bo‘yicha Yupiterdan keyingi o‘rinda turadi. U yerda yashashning, biologik tiriklikning mutlaqo imkoni yo‘q: u qatori Yupiter, Uran va Neptun gazli gigant­lar sanaladi. Saturn qadimgi Rim xudosi sharafiga nomlangan, ramzi esa davomi…

Nurli sharbat yog‘dusi

Rigo o‘z tajribasini butun nozikligigacha oshkor qilishni istamadi, ammo uning aytishicha, bu nurlar faqat qorong‘ulikdagina ko‘zga tashlanmaydi. Tasavvur qiling, do‘konlarda nur shishalab, bochkalab sotilsa yoki olib borgan pulingizga yarasha idishingizga quyib berishsa. Bir xayolga beriling, uzoq safarga chiqishdan oldin avtomobilingiz davomi…

“137” — mo‘jizaviy sonmi?

Inson tabiat hodisalarini tushunishga hamisha harakat qilib keladi. Bunda unga fizika qonunlarini bilish ham yordamga kelishi mumkin. Chunki keyingi asrlarda bu qonunlar ilmiy tafakkurning taraqqiy etishiga, yangi-yangi kashfiyotlarning ro‘yobga chiqishiga turtki berdi. Fizika fanining o‘ziga xos tomonlaridan biri uning qonunlaridagi davomi…

Leonardo da Vinchi. Buyuk olim, injener va rassom

Jahon madaniyati tarixida ham ulug‘ olim, ham buyuk rassom, ham beqiyos konstruktor mutafakkir Leonardo da Vinchi hisoblanadi. U 1452 yili Italiyaning Vinchi shahrida tug‘ilib, Ovrupodagi Uyg‘onish davrining zabardast namoyondasi bo‘lib yetishgan. Leonardoni Italiya fanining otasi deb hisoblaydilar. U qoldirgan meros davomi…

Maqolalar mundarijasi