Математикани хушламаган буюк олим

Биласиз, Нобель мукофоти энг нуфузли халқаро мукофотлардан бири ҳисобланади. У бундан 112 йил муқаддам швециялик машҳур кимёгар ва муҳандис Альфред Бернхард Нобель васиятига биноан, унинг маблағлари ҳисобига таъсис этилган. Жамғарма 33 миллион 233 минг 792 швед кронаси миқдоридаги бошланғич сармоя давоми…

Замонавий кўз микрожарроҳлиги асосчиси

Мустабид шўролар замонида бизнес билан тиббиёт бир-бирига мутлақо сингишмайдиган тушунчалар ҳисобланарди. Аммо ўтган асрнинг олтмишинчи йилларида фавқулодда ҳолат кузатилди. Ҳали кўпчилик дуруст танимайдиган, юзлари япасқи, сочлари доимо диккайиб турадиган Святослав Фёдоров исм-шарифли кўз доктори баҳс майдонига отилиб чиқиб, тиббиётни тижоратга давоми…

Кимёгарлар отаси

Дмитрий Иванович Менделеев том маънода серқирра олим – кимёгар, физик, табиатшунос ва педагог эди. У 1869 йили яратган кимёвий элементларнинг даврий жадвали оламшумул кашфиётлардан бири сифатида тарих саҳифаларига муҳрланди. Шу боис аҳли башарият уни ҳақли равишда кимёгарлар отаси деб тан давоми…

Тақвимлар тарихига бир назар

Йил, ой, ҳафта ва кунлар ҳисобини юритиш тизими арабчада тақвим (тўғрилаш, тўхтатиш, баҳолаш сўзларидан олинган), лотинчада календарь (аслида “қарз дафтари”дан келиб чиққан) деб аталади. У Қуёш, Ой ва сайёраларнинг кўринма ҳаракатига, кун билан тун алмашинувига, Ой ўзгариши ва йил фаслларининг давоми…

Табиат ва коинот сабоқлари: бурга қутурса нима бўлади?

Бир замонлар Буюк Ипак йўли теграсида жойлашган, кейинчалик чўлқуварлар ва металлурглар диёри сифатида донг таратган Бекободнинг табиати ҳам ўзига хос. Айниқса, йилига ўртача 52 кун эсувчи кучли шамолининг таърифи бутун Марказий Осиёга кетган. Эни 9-40, узунлиги 70-75 километрлик “Фарғона дарвозаси” давоми…

Озиқ-овқат қўшимчалари: улар ҳақида нималарни билишимиз зарур?

Илмий-техник тараққиёт бизга беқиёс имкон-имтиёзлар яратди. Шу билан бирга, бошқа жабҳалар қатори, озиқ-овқат маҳсулотлари ишлаб чиқаришга янгича ёндашиш талабини ўртага қўйди. Боиси, кейинги пайтларда уларнинг айримлари инсон соғлиғи ва ҳаётига таҳдид сола бошлади. Бунга кўпинча егулик ва ичимликларнинг таъмини сунъий давоми…

Томлардаги яшил олам

Фараз қилинг: сиз сершовқин шаҳарда яшайсиз – кўп қаватли уйлардан бирида, яна денг, унинг энг тепа қисмидаги хонадонда яшайсиз. Эрталаб уйқудан уйғонгач, бошпанангизни шамоллатмоқчи бўлиб деразани очасиз. Шу асно беихтиёр ўзингизникидан пастроқ уйлар томига бирров назар ташлайсиз. Назар ташлайсизу, илкис давоми…

Етти иқлимни биласизми?

Иқлим лотинча “клима” (“оғиш”) сўзидан келиб чиққан. Фанга эрамиздан олдинги II асрда яшаган Гиппарх томонидан киритилган. У Ернинг одамлар истиқомат қиладиган қисмини ўн икки бўлакка ажратган. Юнон олими Птоломей бу миқдорни саккизтагача камайтирган. Лекин ўз қаламига мансуб “Жўғрофия”да иқлимлар назариясига давоми…

«Ziyouz викторинаси»да берилган савол-жавоблар (1001-1100)

1001. Леонид Илич Брежнев СССР олий кенгаши бош котибилиги вақтида сочи тўкилаётганидан шикоят қилиб шахсий врачидан шу соҳадаги энг яхши олим мутахассисларни тўплашни сўрайди. Соч тўкилиши ва унинг муаммолари билан илмий шуғулланувчи 12 та олимдан иборат шифокорлар гуруҳи Брежнев хизматига давоми…

Пуллар, пуллар, эҳ, пуллар…

Пул форсча-тожикча сўз бўлиб, моҳиятан балиқ тангаси, ақча, сармоя, маблағ, маош, эскича китобий тилда кўприк, олди-сотди ва тўлов муомалаларида нарх-наво, қиймат рамзи бўлмиш металл ёки қоғоз белги, баъзи ерларда ярим ёки бир тийинга тенг пул ўлчови бирлиги ва шу миқдордаги давоми…