Физиология фани дарғаси

Буюк физиолог Иван Петрович Павлов 1849 йил 26 сентябрда  Рязанда туғилди. Унинг отаси деҳқонлар сулосасидан чиққан руҳоний эди. Шунданми, Ваня дастлаб диний курсда, кейин шу йўналишдаги билим юртида ўқиди. 21 ёшида эса диндор бўлишдан воз кечиб, Петербург университетининг физика-математика факультетига давоми…

Қандли диабетнинг давоси: олимлар уни топиш учун асрлар оша бош қотиришди

Касалликлар орасида диабет, соддароқ қилиб айтганда, организмда моддалар алмашинуви бузилиши туфайли юза келадиган ва сийдик кўпайиши билан изоҳланадиган касалликлар хавфлилиги ҳамда асорати жиддийлиги жиҳатидан алоҳида ажралиб туради. Булардан қандсиз ва қандли диабет кўпроқ учрайди. Қандсиз диабет миядаги кўрув бўртиғи остки давоми…

Электр чироқларининг кашф этилиши

ЭЛЕКТР ЁЙЛИ ЧИРОҚ Уни дастлаб 1803 йили рус олими Василий Петров кашф қилди. Орадан етти йил ўтгач, инглиз физиги Деви ҳам худди шундай ихтиро соҳибига айланди. Иккала олим бир-биридан бехабар ҳолда яратган бу қурилманинг нур сочиши вольта, яъни электр ёйига давоми…

Тиббиётнинг Эйнштейни

Тарихда ўзидан ана шундай шарафли ном қолдирган бу заҳматкаш инсоннинг тўлиқ исм-шарифи Ганс Гуго Бруно Селье эди. У 1907 йил 29 январда Венада туғилганди. Онаси австриялик, отаси эса венгер миллатига мансуб бўлиб, ҳарбий шифокор сифатида хизмат қилар, шунингдек, Комарно шаҳридаги давоми…

Математикани хушламаган буюк олим

Биласиз, Нобель мукофоти энг нуфузли халқаро мукофотлардан бири ҳисобланади. У бундан 112 йил муқаддам швециялик машҳур кимёгар ва муҳандис Альфред Бернхард Нобель васиятига биноан, унинг маблағлари ҳисобига таъсис этилган. Жамғарма 33 миллион 233 минг 792 швед кронаси миқдоридаги бошланғич сармоя давоми…

Замонавий кўз микрожарроҳлиги асосчиси

Мустабид шўролар замонида бизнес билан тиббиёт бир-бирига мутлақо сингишмайдиган тушунчалар ҳисобланарди. Аммо ўтган асрнинг олтмишинчи йилларида фавқулодда ҳолат кузатилди. Ҳали кўпчилик дуруст танимайдиган, юзлари япасқи, сочлари доимо диккайиб турадиган Святослав Фёдоров исм-шарифли кўз доктори баҳс майдонига отилиб чиқиб, тиббиётни тижоратга давоми…

Кимёгарлар отаси

Дмитрий Иванович Менделеев том маънода серқирра олим – кимёгар, физик, табиатшунос ва педагог эди. У 1869 йили яратган кимёвий элементларнинг даврий жадвали оламшумул кашфиётлардан бири сифатида тарих саҳифаларига муҳрланди. Шу боис аҳли башарият уни ҳақли равишда кимёгарлар отаси деб тан давоми…

Тақвимлар тарихига бир назар

Йил, ой, ҳафта ва кунлар ҳисобини юритиш тизими арабчада тақвим (тўғрилаш, тўхтатиш, баҳолаш сўзларидан олинган), лотинчада календарь (аслида “қарз дафтари”дан келиб чиққан) деб аталади. У Қуёш, Ой ва сайёраларнинг кўринма ҳаракатига, кун билан тун алмашинувига, Ой ўзгариши ва йил фаслларининг давоми…

Табиат ва коинот сабоқлари: бурга қутурса нима бўлади?

Бир замонлар Буюк Ипак йўли теграсида жойлашган, кейинчалик чўлқуварлар ва металлурглар диёри сифатида донг таратган Бекободнинг табиати ҳам ўзига хос. Айниқса, йилига ўртача 52 кун эсувчи кучли шамолининг таърифи бутун Марказий Осиёга кетган. Эни 9-40, узунлиги 70-75 километрлик “Фарғона дарвозаси” давоми…

Озиқ-овқат қўшимчалари: улар ҳақида нималарни билишимиз зарур?

Илмий-техник тараққиёт бизга беқиёс имкон-имтиёзлар яратди. Шу билан бирга, бошқа жабҳалар қатори, озиқ-овқат маҳсулотлари ишлаб чиқаришга янгича ёндашиш талабини ўртага қўйди. Боиси, кейинги пайтларда уларнинг айримлари инсон соғлиғи ва ҳаётига таҳдид сола бошлади. Бунга кўпинча егулик ва ичимликларнинг таъмини сунъий давоми…